zondag 2 november 2014

Ongekende Overvloed

Auteur: K. Eric Drexler


Ondertitel: Hoe een revolutie in nanotechnologie ons leven ingrijpend zal veranderen











Eric Drexler is, zeg maar, de grondlegger van de nanotechnologie. Hij introduceerde de term in 1986. In zijn boek 'Ongekende Overvloed' vertelt hij over wat hij toen (1986) en nu nog altijd bedoelt met nanotechnologie en hoe hij en zijn concept het slachtoffer werden van het eigen succes. Tegen woordig wordt het voorvoegsel 'nano' te pas en vooral te onpas gebruikt. Vergelijk het met de term kwantum, die hetzelfde lot werd beschoren.

Wat Drexler bedoelt met nanotechnologie is niet de goudfolie in onze ramen of de zilverdeeltjes in de deodorant of andere moleculen in zonnencrème of andere cosmetica. Nee, het gaat wel degelijk over technologie. Meer bepaald over APM, atomically precise manufacturing, of het produceren van macro-objecten met behulp van het allerkleinste. Hij neemt hiervoor de natuur als voorbeeld, alhoewel deze metafoor niet altijd en niet volledig opgaat, daarom is het ook een metafoor. Wijzelf, en elk leven wezen, van blauwalg tot de mens zelf, wordt door de natuur in elkaar geknutseld door gebruik te maken van DNA. In de cellen bepaalt DNA welke eiwitten er moeten aangemaakt worden en bouwt daarmee een heel organisme op. Hetzelfde kan in de anorganische wereld, poneert de auteur. Door dit toe te passen zouden we ongelooflijk veel efficiënter en op kleinere schaal kunnen produceren, met veel minder verbruik van grondstoffen, veel minder afval en veel minder toevoeging van energie en dus minder CO2 uitstoot.

Waarom dit dan nog niet wordt toegepast is een verhaal van verkeerd begrepen wetenschap, politiek opportunisme, geld en een voorgelogen publieke opinie. Daarnaast mag niet vergeten worden dat theorie en toepassing ervan niet altijd zo eenvoudig is als men het graag wil. Er staan heel wat praktische bezwaren tussen die één voor één kunnen en moeten worden overwonnen. Eric Drexler legt alles haarfijn uit en begint bij het begin, bij de atomen en moleculen die de basis vormen van nanotechnologie. Hij vergelijkt de nanorevolutie met de industriële en de huidige digitale revolutie, beschrijft de analogiên maar gaat de verschillen niet uit de weg. Verder overloopt hij de stand van zaken en de mentaliteitswijzigingen die nodig zijn.

Ongekende overvloed is een verschrikkelijk interessant boek. Niet meteen een stationromannetje, het vraagt enige moed om door sommige passages te bijten. Onmisbaar om de discussie over 'nano' met de nodige bagage mee te kunnen voeren.