zondag 3 november 2019

De Wetten Van De Wereld

Auteur: Mickaël Launay

Afbeeldingsresultaat voor de wetten van de wereld
Een boek over wiskunde, geen wiskundeboek. In 'Wetten van de Wereld' vertelt Launay aan de hand van persoonlijke ervaringen, uitstappen en virtuele reizen naar het verleden, met link naar vandaag, over het ontstaan, evolutie, groei en bloei van wiskunde. 

Een beetje atypisch begint zijn verhaal met symmetrie op friezen van aardewerk uit Mesopotamië, als voorbeeld dat wiskunde echt overal is zonder dat we er ons van bewust zijn.

Al snel stapt de schrijver over naar het ontstaan van getallen. Iedereen weet dat tellen één van de basisactiviteiten is van wiskunde. Maar tellen en getallen zijn niet hetzelfde. Het heeft eeuwen geduurd voor wij als mensen het getal hebben los gemaakt van een voorwerp: een schaap of een koe of brood, graan, ... . De volgende stap zijn de onvermijdelijke de oude Grieken en hun meetkunde met Plato en Pythagoras op kop. De platonische lichamen en rechthoekige driehoeken passeren de revue. De 'Elementen' van Euclides worden aangehaald als - terecht - basiswerk, met axioma's en stellingen met bewijs, van de meetkunde. De inhoud van dit werk wordt tot op vandaag nog op onze schoolbanken gebruikt. 

Meetkunde en meetkunde van de cirkel brengt ons onvermijdelijk bij Pi en later ook bij Phi. De bepaling van de waarde van beide getallen wordt door Launay op heel begrijpelijke wijze uit de doeken gedaan. Al was het voor de oude wiskundigen een huzarenstukje. 

Wat later gaat het over de komst van het getal '0' en de negatieve getallen. Het erkennen van het bestaan ervan en het aanvaarden heeft honderden jaren geduurd. Dat heeft het ontstaan van wat we nu vergelijkingen en bij uitbreiding de algebra echter niet in de weg gestaan. De algebra heeft vanaf dan de meetkunde verdrongen. Al is verdringen een verkeerd woord. Meetkunde en Algebra blijken twee kanten te zijn van dezelfde medaille.

In de zeventiende eeuw verandert de wiskunde van een praktische en beschrijvende tool naar een krachtigere en voorspellende functie. De baan van planeten en projectielen kon plots berekend en voorspeld worden. Daardoor werden berekeningen ingewikkelder. De eerste automatische rekenmachines als voorloper van de computer was een feit.

De Wetten van de Wereld van Launay is voor iedereen het lezen waard. Het gaat over wiskunde maar het is geen wiskunde. Dit werk laat duidelijk zien dat een groot deel van de wiskunde ontdekt en ontstaan is in de Arabische en Indische wereld. De inbreng van Europa (op de oude Grieken na maar hun invloed reikte meer naar Egypte en het Midden-Oosten dan naar het westen) was beperkt en wordt pas relevant op het einde van de Middeleeuwen. Launay maakt ook duidelijk wat de kracht van wiskunde is en dat wiskunde de taal van de natuur is. We kunnen de natuur er niet enkel mee beschrijven maar ook voorspellen.

Uiteraard is dit boek geen volledig overzicht van de wiskunde. Dat zou ook niet mogelijk zijn. De belangrijkste mijlpalen worden aangehaald. Het wordt zonder meer duidelijk dat zonder wiskunde er geen wereld zoals wij die kennen mogelijk is.