KWANTUM

Einstein, Bohr en het grote debat over de natuurkunde


Auteur: Manjit Kumar

Omdat ik altijd al meer wilde weten over kwantumtheorie en kwantummechanica heb ik dit boek gekocht in de hoop dat er een tipje van de sluier zou opgelicht worden. En het is, denk ik, tot op zekere hoogte gelukt.  Ook al heeft Einstein gezegd dat er nooit iemand de kwantumtheoie volledig kan begrijpen, en daar heeft hij groot gelijk in gehad.

Het boek begint bij de vader van de kwantumtheorie, Max Planck, en diens ontdekkingen over de straling van en zwart lichaam.  Vanaf dat moment worden de ontwikkelingen, redeneringen, discussies en ontdekkingen, maar ook vergissingen, in de kwantumtheorie stap voor stap uitgelegd op een eenvoudige manier, zonder te vervallen in banaliteit of te sterke vereenvoudiging.  Van elke nieuwe stap worden de pro's en contra's belicht aan de hand van de opinies van de natuurkundigen die op het moment van deze ontwikkeling aan de top stonden.  Dit geeft je een goed overzicht van hoe de kwantumtheorie in de loop van meer dan een halve eeuw is ontstaan, gegroeid en ontwikkeld.

Alhoewel de ondertitel suggereert dat het enkel gaat over de meningen van Einstein en Bohr, worden alle grote wetenschappers die hebben bijgedragen aan de kwantumtheorie voorgesteld en hun inzichten toegelicht.  Met name zijn dit Planck, Rutherford, Born, Schrödinger, De Broglie, Sommerfeld, Pauli, Heisenberg, Boltzmann, Dirac, e.a. ... .  Naast het natuurkundig aspect wordt eveneens aandacht besteed aan de omgeving en historische omstandigheden waarin de natuurkunde zich afspeelde in de eerste helft van de 20ste eeuw.  Soms wordt het boek hier net iets te biografisch wat de aandacht op het echte thema doet verzwakken.

Het grote debat tussen Einstein en Bohr is eigenlijk eerder een filosofische discussie dan een natuurkundige.  Het gaat over de interpretatie van de moderne fysica.  In tegenstelling van wat vaak wordt beweerd was Einstein helemaal geen tegenstander van de kwantumtheorie. Hij kon zich eerder niet verzoenen met de Kopenhaagse interpretatie van Bohr die stelt dat de natuurkunde gebaseerd is op waarschijnlijkheden.  Wie het er in deze discussie het bij het rechte eind had ga ik niet verklappen.  Als er al een winnaar is ... .