Montana

Montana

auteur: Smith Henderson

Kortweg: You are born shit, you are shit and you'll die shit.

Pete Snow is een gezinsambtenaar in Montana, een ruige staat in de US. Mensen zijn er even ruig, vrijgevochten, willen geen inmenging van de overheid, zijn hard en rauw. Pete krijgt te maken met ontspoorde gezinnen, meth-verslaafden, religieuze fanatici,... Zelf heeft hij zo ook zijn eigen problemen: zijn vrouw en dochter zijn bij hem weg, hij is getroubleerd met zijn vader, zijn broer is voortvluchtig, zijn dochter verdwijnt spoorloos,...

Op een dag komt Pete in contact met een verwilderde jongen. Bezorgd als hij is, gaat Pete op zoek naar diens familie en komt zo in contact met vader Jeremiah Pearl, een ultra rechtse fanatiekeling die gelooft dat de FBI naar hem op zoek is, dat het einde der tijden nabij zijn en dat iedereen hem wil nekken. Langzaam maar zeker wint Pete een beetje het vertrouwen van de man, vooral omdat hij wil weten waar de vrouw en andere kinderen van Pearl zijn en of ze wel ok zijn daar in de bergen.


Een stukje uit een recensie van NRC:
Montana bestaat uit halve zinnen, flarden van gedachten, soms in de tegenwoordige tijd en soms in de verleden tijd. Het is verleidelijk deze rauwe, directe aanpak met het werk van Cormac McCarthy te vergelijken, maar Smith Henderson gaat nog een stap verder: hij maakt werkwoorden van zelfstandig naamwoorden, zoals van Wyoming, dat de betekenis van doelloos reizen aanneemt: Pete’s dochter Rachel wyomt door Montana en Washington, op zoek naar een nieuw leven voor zichzelf.

Het boek wyomt zelf ook. Bijna vijfhonderd pagina’s lang onthoudt Henderson de lezer geen enkel detail van het harde leven in Montana, van ‘pas gezelfmoorde vaders en hun brokstukken’ (een typische Henderson-zin) tot een moeder die haar bleke gezicht opmaakt met blauwe oogschaduw en rode lippenstift ‘als een namaaksel van de Amerikaanse vlag, een soort kritiek op haar land, wat ze in zekere zin ook was.’ Wie wordt er vrolijk van zoveel ellende?

Toch lees je door. Want wat het verhaal zo aangrijpend maakt, is hoe het contrast tussen Pete en de mensen die hij probeert te helpen, gaandeweg vervaagt. En dat is de Amerikaanse symboliek die in dit boek schuilt. Waar ligt de grens tussen individuele vrijheid en verantwoordelijkheid voor een ander, tussen het gezin en de maatschappij? En kun je jezelf redden door anderen te redden? Henderson schrijft dat ‘het hele leven gezien kan worden als maatschappelijk werk.’ De taak van de lezer is niet anderen te veroordelen, maar medeleven te tonen.

Ik heb dit boek, ondanks alle ellende graag gelezen. Mooi geschreven en er gloort toch ook wel hoop tussen de regels door.