In Gesprek met Etienne Vermeersch

Auteur: Dirk Verhofstadt

Ondertitel:  Een zoektocht naar de waarheid


De titel mag je letterlijk nemen.  'In gesprek met Etienne Vermeersch' is één groot interview met de welbekende professor-emeritus in de wijsbegeerte.  Voor dit interview trokken interviewer en geïnterviewde veertien dagen naar het zonovergoten Toscane waar ze zich tegoed deden aan de plaatselijke gastronomie en cultuur.  Je zou voor minder loslippig worden.

Vermeersch staat in Vlaanderen en omstreken bekend als linkse intellectueel en vooraanstaand atheïst met soms opvallende maar stevig gefundeerde meningen.  En dat zal de lezer geweten hebben!  Op bijna iedere bladzij van dit boek slaagt Vermeersch erin om aan te tonen dat God (van welke religie dan ook) niet bestaat of niet kan bestaan, of, dat elke godsdienst pure volksverlakkerij is.  (Dit laatste is mijn persoonlijke interpretatie). Alleen al daarom is het, en dan vooral voor gelovigen, de moeite waard om te lezen.  En Vermeersch kan het weten.  Als kind streng katholiek opgevoed in een omgeving waar de Vlaamse Beweging steeds dichtbij was.  Als jongeling heeft Vermeersch vijf jaar als kloosterling geleefd maar is dan uitgetreden.  Hij weet dus waarover hij praat als hij het over godsdienst, het Christendom en religie in 't algemeen heeft.

In dit gesprek komen tal van onderwerpen aan bod. Over het ontstaan van de mens en de mensheid, God, moraal, humanisme, religie, wetenschap, euthanasie, milieu, armoede, bevolkingsgroei, kunst, om er maar enkele te noemen.  Over elk van deze onderwerpen heeft Vermeersch een uitgesproken mening.  En die meningen zijn fundamenteel onderbouwd en gestaafd met feiten en voorbeelden die er niet om liegen.  Je kan haast niet anders dan met hem akkoord gaan.  Toch kreeg ik soms het gevoel dat hij in zijn zuiver wetenschappelijke analyse te ver gaat en menselijke aspecten van het onderwerp niet in de redenering opneemt.  Dit is een gevoel dat mij vaak overkomt wanneer ik filosofische teksten lees.

Etienne Vermeersch is consequent en rationalistisch.  Benadert alles, ook de meest gevoelige en persoonlijke vraagstukken, vanuit een objectief wetenschappelijke basis en ontwikkelt een logische redenering om tot duidelijke conclusies te komen.  Centraal hierbij staan menslievendheid, eerbied voor mens en natuur, wetenschappelijk bewezen feiten, en kennis.  Als filosoof geeft hij ook blijk van veel kennis van de exacte wetenschappen.  Enig (zelf)relativerend vermogen is hem ook niet vreemd.

Een boek dat inzicht geeft in de visie van één van de belangrijkste Vlaamse denkers.  Ik heb veel bijgeleerd over (Bijbelse) geschiedenis en nieuwe inzichten verworven en andere bevestigd gezien.  Toch kreeg ik soms de indruk dat het interview enigszins georchestreerd was waardoor het soms langdradig werd.  Voor het overige: zeer verhelderend en blikverruimend! Een aanrader om te lezen op koude winteravonden en over door te bomen op zwoele zomeravonden.